Phát triển công nghiệp hỗ trợ: Cần ý chí của cả quốc gia...
08:13 (14/08/2012)
Congtuonghcm.vn- Ngành công nghiệp phụ trợ vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc. Nhiều khó khăn về vốn cho đầu tư, cơ chế chính sách còn vướng… khiến ngành này vẫn đang tìm lối đi. Đó là những thực tế được ghi nhận tại Hội thảo “Phát triển công nghiệp hỗ trợ cho ngành cơ khí Việt Nam” do Báo Công Thương phối hợp với Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công Thương) và Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí tổ chức sáng nay (9/8/2012) tại Hà Nội.

Công nghiệp ôtô: Không đạt kỳ vọng

Ông Phạm Văn Tài - Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần ôtô Trường Hải - nhận định: Ngành công nghiệp ôtô được kỳ vọng đến năm 2010 đạt tỉ lệ nội địa hóa cao từ 40-60%, đáp ứng nhu cầu trong nước từ 60-80%, hướng tới xuất khẩu ôtô và phụ tùng. Tuy nhiên hầu hết các chỉ tiêu đều không đạt, đặc biệt với dòng xe con và xe chuyên dùng với tỷ lệ nội địa hóa hiện tại dưới 20%. Các chi tiết linh phụ kiện phụ tùng có hàm lượng kỹ thuật cao như động cơ, hộp số đều chưa thể sản xuất trong nước. Về vấn đề này, ông Lâm Chí Quang - Tổng giám đốc Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp (VEAM) cũng chia sẻ, trong nước chủ yếu vẫn chỉ sản xuất được những phụ tùng, linh kiện đơn giản như săm lốp, dây điện, ghế ngồi, bàn đạp, chân ga, chân phanh…; còn lại hầu hết các bộ phận đều phải nhập khẩu từ đồng cơ cho đến các vật liệu, chi tiết đơn giản khác hoàn toàn có thể sản xuất được như vải bạt, da, mút, ốc vít… Theo ông Quang, một phần nguyên nhân của sự phát triển khiêm tốn này là do các chính sách hạn chế tiêu dùng đối với sản phẩm ôtô, đặc biệt là thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế trước bạ ở mức quá cao như hiện nay khiến sức mua giảm sút. Thị trường ôtô chưa phát triển như mong đợi, sản lượng thấp nên khó có thể đầu tư vào ngành công nghiệp phụ trợ.

Ông Nguyễn Hữu Quý - Phó tổng biên tập phụ trách Báo Công Thương phát biểu khai mạc hội thảo

Các đại biểu tham dự hội thảo

Thiếu liên kết, Luật Đấu thầu bất cập

Theo ông Nguyễn Mạnh Quân - Vụ trượng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công Thương), để phát triển công nghiệp phụ trợ, cần đảm bảo hai yếu tố: thứ nhất, nhà nước cần hoàn thiện hệ thống pháp lý để hỗ trợ tối đa cho doanh nghiệp; thứ hai, chính bản thân doanh nghiệp cần quyết tâm đầu tư. Trong đó yếu tố liên kết giữa các doanh nghiệp cơ khí là rất cần thiết bởi đây cũng chính là điểm yếu cơ bản. Hiện nay, việc chế tạo thiết bị phụ trợ vẫn “mạnh ai nấy làm”, đầu tư chồng chéo và chưa có sự phân công chuyên môn hóa nên hiệu quả kinh tế mang lại không cao. Đặc biệt, Hiệp hội Cơ khí chưa phải là nhạc trưởng để kết nối doanh nghiệp trong việc chế tạo thiết bị phụ trợ. Câu chuyện về thiếu liên kết được ông Phan Tử Giang - Tổng giám đốc Công ty Cổ phần chế tạo giàn khoan dầu khí (PV Shipyard) nhấn mạnh trong một ví dụ cụ thể,  đó là dự án đóng mới dàn khoan tự nâng 90m nước. “Trong quá trình thực hiện, chúng tôi xác định mình chỉ là một khâu trong chuỗi, còn lại về linh kiện vẫn cần các nhà cung cấp. Dự án đầu tiên đã đáp ứng được khoảng 33% nội địa hóa. Tuy nhiên, có một con số đáng giật mình là tiền mua sắm vật tư, thiết bị của các nhà cung cấp trong nước chỉ đạt 1,4 triệu USD, chiếm có 1,3% giá trị mua sắm vật tư, thiết bị và 0,8% giá trị toàn dự án. Vậy tại sao lại có con số khiêm tốn này? Câu trả lời đó cũng chính là sự thiếu liên kết và tính bị động của các doanh nghiệp công nghiệp phụ trợ. Chính việc thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp cơ khí trong nước dẫn đến việc thiếu thông tin cụ thể cho việc cung cấp sản phẩm. Cũng chính việc thiếu liên kết, mạnh ai nấy làm dẫn tới thiệt hại lớn". Ông Phan Đăng Phong - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu cơ khí cho rằng, với một số dự án nhiệt điện trong nước, chúng ta hoàn toàn có thể cung cấp linh kiện, nhưng vẫn khó khăn trong khâu tham gia bởi nhiều nguyên do về vốn, Luật Đấu thầu, nhưng có một thực trạng là các đơn vị trong nước, dù được giao làm tổng thầu EPC nhưng vẫn tách thành các gói thầu nhỏ (BOP) để đấu thầu quốc tế, dẫn tới các doanh nghiệp trong nước không tham gia được. Chính tính thiếu liên kết đã dẫn tới việc các doanh nghiệp tự thu hẹp sân chơi của chính mình.

Hội thảo đã nhận được nhiều tham luận từ các nhà quản lý và doanh nghiệp trong và ngoài nước

Cũng kiến nghị về cơ chế đấu thầu, ông Hang Ha Ryu - Tổng giám đốc công ty Doosan Vina chia sẻ: Doosan Vina được Ban chỉ đạo chương trình cơ khí trọng điểm xác nhận là loại hình doanh nghiệp sản xuất các thiết bị cơ khí trọng điểm và 12 nhóm sản phẩm của công ty đã được đăng ký là thiết bị sản xuất trong nước. Tại Chỉ thị 734/CT-TTg ngày 17/5/2011 của Thủ tướng Chính phủ thì “trường hợp gói thầu EPC mà khả năng các nhà thầu trong nước đảm nhận được trên 50% khối lượng công việc thì không được tổ chức đấu thầu quốc tế mà phải đấu thầu rộng rãi trong nước…”. Tuy đã có Chỉ thị nhưng các chủ đầu tư vẫn ưa mở thầu quốc tế hơn và “bỏ quên” các doanh nghiệp trong nước. Điều này chứng tỏ chế tài của Nhà nước chưa có hiệu quả thực thi.

Cần được xác định là chiến lược quốc gia

Ông Đào Phan Long - Tổng thư ký Hiệp hội DN cơ khí Việt Nam - tâm huyết: Phát triển cơ khí nói chung và công nghiệp phụ trợ nói riêng cần được xác định là chiến lược quốc gia chứ không phải việc đơn lẻ của các doanh nghiệp. Nếu không được xác định như vậy, ngành công nghiệp phụ trợ vẫn không thể cất cánh. Chỉ khi trở thành chiến lược quốc gia, các quyết sách của nhà nước mới đủ sức mạnh để vực dậy ngành cơ khí đang rất khó khăn như hiện nay.  

Ông Đào Phan Long - Tổng thư ký Hiệp hội DN cơ khí Việt Nam: Phát triển cơ khí nói chung và công nghiệp phụ trợ nói riêng cần được xác định là ý chí quốc gia và ý chí của doanh nghiệp.

Nhấn mạnh tầm quan trọng từ các chính sách vĩ mô của nhà nước, với các dự án nội địa hóa thiết bị cho nhà máy nhiệt điện, để các doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia nhiều hơn nữa vào các dự án này, ông Phan Đăng Phong kiến nghị, Bộ Công Thương nên phê duyệt dự toán, chỉ định thầu cho các doanh nghiệp trong nước thực hiện. Hơn nữa cần có cơ chế thu xếp vốn từ ngân hàng phát triển Việt Nam cho ít nhất 3 dự án đầu tiên. Vì nếu bị phụ thuộc vào nguồn vốn của nước ngoài, chúng ta lại tiếp tục bị ràng buộc vào nguồn cung cấp linh kiện từ họ.

Bà Trần Thị Hường - Giám đốc Sở Công Thương Bà Rịa - Vũng Tàu - thẳng thắn: Bộ Công Thương nên đánh giá lại kết quả thực hiện 10 năm thực hiện chiến lược phát triển cơ khí. Thực tế cho thấy con số đạt được còn rất khiêm tốn so với mục tiêu đề ra. Các chính sách hỗ trợ cho ngành cơ khí đã có nhưng chưa đủ mạnh, còn chung chung nên chưa các doanh nghiệp hầu hết phải “tự bơi” chưa không được hỗ trợ nhiều từ các chính sách này.

Việc không được hỗ trợ từ các chính sách của nhà nước dẫn tới các doanh nghiệp cơ khí ngày càng rơi vào vòng luẩn quẩn, ông Hang Ha Ryu cũng bổ sung thêm: tại Luật Đấu thầu có một quy định yêu cầu bắt buộc doanh nghiệp tham gia đấu thầu trong nước phải có lãi từ 2 năm trở lên và phải có ít nhất 2 công ty trong nước làm được thì mới mở thầu trong nước. Tuy nhiên, Doosan đã đầu tư hơn 300 triệu USD vào ngành công nghiệp nặng và mới đi vào sản xuất kinh doanh có hơn 3 năm thì chưa thể có lãi ngay được. Như vậy vô hình chung theo quy định này thì Doosan bị loại ra ngay từ đầu. Vì không được tham gia đấu thầu nên không có hàng để làm dẫn tới không có lợi nhuận… Vòng luẩn quẩn như vậy thực tế đang “giết” rất nhiều các doanh nghiệp cơ khí của Việt Nam. Doosan mạnh dạn kiến nghị Chính phủ cần có chính sách rõ ràng hơn trong cơ chế hỗ trợ và bao tiêu cho sản phẩm cơ khí trong nước ngay tại các dự án có sử dụng vốn nhà nước.


Báo giới phỏng vấn nhà quản lý và doanh nghiệp bên lề hội thảo

Lắng nghe các ý kiến chia sẻ, kiến nghị và đề xuất tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lê Dương Quang cho rằng, việc phát triển công nghiệp phụ trợ là rất cần thiết và cấp bách. Năng lực của các doanh nghiệp chế tạo trong nước cũng còn rất lớn, tuy nhiên vì còn nhiều điểm chưa thực sự “gặp nhau” dẫn tới ngành công nghiệp phụ trợ chưa thể phát triển thông suốt. Thứ trưởng Lê Dương Quang khẳng định, Bộ Công Thương ghi nhận tất cả những ý kiến đóng góp của đại diện các doanh nghiệp về cơ chế chính sách, về Luật Đấu thầu, về thuế… để làm việc và kiến nghị với các bộ, ngành tiếp tục đẩy mạnh việc rà soát, hoàn chỉnh chính sách, tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ.

Theo baocongthuong.com.vn

Quảng cáo