Giải quyết tranh chấp thương mại bằng Trọng tài: Phương thức hữu hiệu
07:45 (29/06/2012)
Congthuonghcm.vn- Năm 2012 là năm có nhiều khó khăn đối với nền kinh tế nói chung và cộng đồng doanh nghiệp (DN) nói riêng. Theo thống kê, trong 5 tháng đầu năm 2012, đã có hàng chục nghìn DN Việt Nam rơi vào tình trạng phải ngừng hoạt động. Số vụ tranh chấp trong thương mại ngày càng tăng.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để giải quyết tranh chấp thương mại một cách nhanh chóng và vẫn đảm bảo bí mật kinh doanh của DN.

Đó là một trong nội dung chính tại hội thảo “Những cảnh báo về các tranh chấp thương mại trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế” diễn ra ngày 28/6/2012 do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp với Bộ Tư pháp và Hội Luật gia Việt Nam tổ chức.

Từ năm 2007 đến nay, nhiều dự án FDI không thực hiện hoặc thực hiện dở dang, còn khoảng 100 tỷ đồng cam kết, chưa giải ngân. Một số dự án hủy bỏ, đình hoãn, rút giấy phép; hoặc trong số các dự án nói trên, có thể có dự án đã chuyển nhượng cho nhà đầu tư khác; hay khi các DN FDI phá sản, đóng cửa; chủ sở hữu và người quản lý bỏ về nước; xử lý đất đã giao, đã cấp cho các dự án này... Tất cả điều này, đều phát sinh sự tranh chấp thương mại giữa chính quyền địa phương với nhà đầu tư, người nông dân; người lao động, chủ nợ…

Trong hoàn cảnh khan hiếm vốn như hiện nay, một số DN không được vay vốn, không bán được hàng, chiếm dụng vốn lẫn nhau… hoặc vay với lượng vốn lớn không đủ khả năng trả nợ cho ngân hàng; nợ xấu tăng; thế chấp hầu hết là đất đai, xử lý nợ xấu liên quan đến xử lý tài sản thế chấp. Điều này, tiềm ẩn nguy cơ tranh chấp thương mại giữa DN với DN, DN với ngân hàng…

Không chỉ có sự tranh chấp thương mại trong nước, chủ nghĩa bảo vệ mậu dịch cũng ngày càng tăng, sự tranh chấp thương mại giữa quốc gia với quốc gia cũng xảy ra rất nhiều. Thậm chí là thị trường xuất khẩu, nhiều hoạt động thương mại tiểu ngạch qua biên giới thiếu minh bạch và ẩn chứa nhiều rủi ro. Thương nhân Việt Nam gặp phải rất nhiều bài học, song các bài học này vẫn cứ lặp đi, lặp lại mà vẫn “chưa thuộc bài”.

Như vậy, tranh chấp thương mại trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế đang có xu hướng tăng một cách đột biến. Tuy nhiên, vẫn chưa có con số thống kê chính thức có bao nhiêu vụ tranh chấp thương mại. Thực tế cho thấy, trên tất cả thị trường đều có tranh chấp, rất nhiều DN nợ nần lẫn nhau, vi phạm cam kết, vi phạm hợp đồng rất phổ biến nhưng số lượng chuyển về tranh chấp ra tòa án, trọng tài vẫn chưa phản ánh được con số này.

Ông Trần Hữu Huỳnh- Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết, tranh chấp thương mại là những xung đột, bất đồng giữa các bên liên quan đến việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch thương mại. Không ai muốn xảy ra tranh chấp thương mại. Tuy nhiên, nếu xảy ra tranh chấp thương mại, các DN phải lựa chọn cách thức giải quyết tranh chấp hợp lý. DN nên thương lượng với nhau, thay vì đưa vụ kiện ra tòa án. Bởi khi đưa ra tòa án sẽ mất nhiều thời gian, kéo theo hệ lụy là khả năng thu hồi vốn rất kém.

Trong trường hợp DN không thương lượng được với nhau thì có thể chọn trung gian hòa giải, trọng tài hoặc tòa án tùy thuộc vào các yếu tố như lợi ích kinh tế mà các bên đạt được.

Từ những bài học thực tiễn sinh động về các vụ việc tranh chấp thương mại, trọng tài viên Phan Chí Hiếu- Hiệu trưởng ĐH Luật Hà Nội cho rằng, so với các phương thức giải quyết tranh chấp khác, phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài đã trở thành phương thức được ưa chuộng nhất trên thế giới. Lợi thế của trọng tài chính là giải quyết tranh chấp nhanh chóng, chính xác, ít ảnh hưởng đến bí mật kinh doanh, uy tín của các bên; và phạm vi công nhận thi hành rộng khắp trên 144 quốc gia là thành viên của Công ước New York năm 1958 về công nhận và thi hành phán quyết trọng tài. Đặc biệt là xét xử 1 lần với thủ tục đơn giản, tiết kiệm thời gian cho DN. Thực tế cho thấy, VIAC đã giải quyết tranh chấp thương mại chỉ trong vòng 5 tháng.

Như vậy, để giải quyết nhanh, đảm bảo bí mật của DN, theo ông Huỳnh- Chủ tịch VIAC thì phương thức giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài thương mại là phương thức khôn ngoan hơn cả trong điều kiện khủng hoảng kinh tế như hiện nay.

Tuy nhiên, để ngăn ngừa các tranh chấp thương mại, luật sư Châu Huy Quang- Trọng tài viên của VIAC cảnh báo, các doanh nghiệp cần điều tra cẩn trọng các thông tin về đối tác, tình hình tài chính của đối tác, tính pháp lý và tiền sử giao dịch, cần xây dựng chế tài và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng như bảo lãnh, đặt cọc, ký cược, thế chấp...; đánh giá và loại bỏ các căn cứ mà đối tác có thể thoái thác nghĩa vụ hợp đồng.../.

 

Thu Phương

Bao congthuong online

 

Quảng cáo